Etkinin Yayılması: Bir pekiştireç istendik davranışa verilirken aynı zamanda istenmedik davranışı da pekiştirmesidir. Bu pekiştiricilerde istenmeyen davranış istenilen davranışın hemen öncesinde ve sonrasında da bulunabilir. Kopya çekerek başarılı olan bir öğrencinin öğretmenden övgü dolu sözler alması onun kopya çekme davranışını da pekiştirmiştir. Çocuk daha sonradan da bu şekilde kopya çekip övgü dolu sözler almak isteyecektir. Bu öğrencinin kopya çektiği anlaşılır ve öğretmen tarafında ceza verilir. Ceza sonucunda öğrenci kopya çekmeye övgü almak için kopya çekme davranışını sergilemeye devam edecektir. Çünkü haz duygusu davranışı tekrarlamada etkilidir.

Ait Olma: İki ögenin bitişik ve yakın olması aralarında bağ kurmak için yeterli değildir. Aynı zamanda bu ögelerin anlamlı bir şekilde bir arada olmaları gerekir. Eğitim açısından: Konular arasında bağ kurulmalıdır. Örnek: Rize – Çay – Aydın – İncir – Antalya – Muz.

Çağrışımsal Geçiş: Bir uyarıcıya verilen tepkinin ortama yeni uyarıcılar verildiğinde eski uyarıcıların ortamdan yavaş yavaş çekilmesidir. Reklamcılar bunu çok fazla kullanmaktadır. Sevilen uyarıcıları sonrasında kendi ürünlerini onlarla eşleştirip en sonda kendi ürününe de hoşa giden uyarıcıya verilen tepkinin verilmesini sağlar.

Tepki (Davranış) Çeşitliliği (Çoklu Tepkiler): (Aktif olmak). Deneme – yanılmada ortaya konulan tepkilerin sayısına bağlı olarak öğrenmenin süresi ve hızı belirlenir. Çok tepki varsa öğrenme hızlı olur ve gerçekleşme süresi azalır. Yani organizmaya amacına ulaşana dek tepki göstermeye devam edecektir. Organizmanın amacına ulaşması aktif olmaya bağlıdır (deneme – yanılmaların çok olması).

Tepki Analojisi (Transferde Benzer Ögeler Teorisi): Organizmanın karşılaştığı yeni durumlara yeni uyarıcılara benzer tepkiler vermesidir. Uyarıcıların benzerliği ne kadar çok olursa organizmanın vereceği tepkinin benzerliği de o kadar çok olur (uyarıcı genellemesi). Benzerlik hem uyarıcı duruma hem de sürece ait olabilir.

Çağrışımsal Zıtlık: U – T arasındaki bağlantılar tek yönlüdür. U – T bağlarını oluşturdukları yönün tersine çağrışım yaptırması zor olur. Örnek: Alfabedeki harfleri z’ den a’ ya saymak zor olur.

Dikkat Çekici Uyarıcılar: Organizma birden fazla uyarıcıyla karşı karşıya geldiğinde sadece dikkatini en çok çeken uyarıcıya tepkide bulunur. Örnek: Bir odada kalan bir kişi kapıyı açmaya çalışırken odada bir çok uyarıcı vardır (tv, bilgisayar gibi). Ama yalnızca organizma kapıyı açacak olan uyarıcıyı arar (anahtar).

Çeşitli uyarıcılardan organizmanın ihtiyacına cevap veren uyarıcı onu davranışa götüren uyarıcıdır.

Öğrenici Özellikleri: Organizmanın kalıtımsal özellikleri ve organizmanın tutumları öğrenici özellikleriyle ilgilidir. Bireyin uyarıcılara verdiği tepkileri etkiler. Örnek: Labirente konulmuş bir farenin açlık durumu yiyeceği bulması daha fazla haz kazandıracaktır. Tecrübeli birinin tecrübesiz birine göre bir işi daha kolay yapması.

Tags: , ,