Pekiştirme tarifeleri, olumlu davranışlardan sonra pekiştirecin hangi sıklıkla ve nasıl verileceğini açıklamak için kullanılmaktadır. Pekiştirme tarifeleri sürekli ve aralıklı (zaman – oran) olmak üzere iki türdür.

Sürekli Pekiştirme: Organizmaya yeni bir davranış kazandırılırken kullanılır yani kademeli yaklaşma yönteminde kullanılır. En basit pekiştirme tarifesidir. Davranış kazandırıldıktan sonra diğer tarifelere geçilmelidir. Eğer geçilmezse organizmada alışma daha sonra ise sönme meydana gelecektir. Sönemeye karşı en az dirençli tarifedir. Örnek: Her gün baklava, börek yense bıkılır. (2009 KPSS)

Zaman Aralıklı Pekiştirme Tarifeleri

Sabit Zaman Aralıklı (Sabit Aralıklı): Burada davranış sayısı değil, geçen süre önemlidir. Belirli zaman aralıklarındaki davranışların pekiştirilmesidir. Bu tarifede pekiştireci almaya yakın zamanlarda davranışlarda artış meydana gelir. Pekiştireç alındıktan sonra ise organizmanın davranışlarında çok fazla azalma meydana gelir. Örnek: Her hafta Çarşamba günü posta kutusuna bırakılmış olan zarflarını alan bir kişi. (2004 KPSS). Çalışanların maaşları, öğrenciler için teneffüsler.

Değişken Zaman Aralıklı (Değişken Aralıklı): Organizmaya pekiştirecin beklenmeyen zamanlarda verilmesiyle yapılan pekiştirme tarifesidir. Değişken zamanlarda verildiği için organizma sürekli olarak davranışı gerçekleştirir.

Artan Zaman Aralıklı (Artan Aralıklı): Organizmaya verilen pekiştireçlerin verilme zamanlarının giderek arttırılması ile yapılan pekiştirme işlemidir. Örnek: Öğrencilerine ilk başta 5 dakika sessiz durduktan sonra bir pekiştireç veren, daha sonra 16 dakika sessiz durduğunda bir pekiştireç verilir daha sonra ise 20 dakika sessiz durduğunda pekiştireç verilmesidir.

Oranlı Pekiştirme Tarifeleri

Sabit Oranlı Pekiştirme: Organizmaya belirli bir davranış sayısından sonra pekiştireç verilmesi işlemidir. Örnek: Soru hazırlayan bir bireyin her yüz sorusuna 250 lira ücret almasıdır.

Değişken Oranlı Pekiştirme: Organizmaya pekiştirecin belirli olmayan davranış sayısından sonra verilmesi işlemidir. Pekiştireci kaç davranıştan sonra alacağını bilmeyen organizma pekiştireci alana kadar davranışı sergilemeye devam eder. Örnek: Dersi soru cevap yöntemiyle işleyen bir öğretmen, sorulara doğru cevap veren öğrencilerine bazen beş soruda, bazen üç soruda bir puan vermektedir. (2008 KPSS)

Artan Oranlı Pekiştirme: Organizmaya giderek artan bir davranış sayısından sonra pekiştireç verilmesi ile yapılan pekiştirme işlemidir. Örnek: Bir futbolcuya ilk 3 golünden sonra daha sonra 5 golünden sonra daha sonra ise 10 golünden sonra prim verilmesidir.

Pekiştirme tarifelerinde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta aralıklı tarifelerde zamandan, oranlı tarifelerde ise davranış sayısından sonra pekiştirme yapılmalıdır.

Sönmeye karşı en dirençli tarife değişken oranlı tarifedir.

Katışık (Birleşik) Pekiştirme: Birden fazla pekiştirme tarifesinin bir arada uygulamasıdır. Yani organizma ardı ardına birden fazla tarifeyi tamamladıktan sonra pekiştireç almasıdır.

Tags: , ,