Klasik koşullanma önceden aralarında herhangi bir bağlantı bulunmayan bir uyarıcı ile tepki arasında bağ kurulması sonucu oluşur. Koşullanma nötr uyaranın koşulsuz uyaran ile eşleşmesi sonucu oluşan koşullu uyarana koşullu tepkinin verilmesi ile gerçekleşir. Uyarıcıya karşı duygusal ve fizyolojik tepkiler öğrenilir.

Pavlov birincil ve ikincil olmak üzere iki tür koşullanmadan söz etmektedir. Birincisinde istenilen bir koşulsuz uyarıcı varken ikincisinde kaçınılan bir koşulsuz uyarıcı vardır.

Pavlov’un Klasik Koşullanma Deneyi

Öğrenme Oluşmadan Önce (I)  ET          ——>           SALYA   (Koşulsuz Uyarıcı)     (Koşulsuz Tepki)
ÖğrenmeninOluşum Süreci (II)   Nötr U. = ZİL                Tepki Yok
(III)   ZİL +    ET     ——>   SALYA (Nötr – Klu U.)+(Ksuz U.)->(Ksuz Tepki)
Öğrenme Oluştu (IV)     ZİL       ——>        SALYA (Koşullu Uyarıcı)           (Koşullu Tepki)

Klasik koşullanma sürecinin 4 temel aşaması vardır. Bunlar;

  • Organizma koşulsuz (doğal) uyarana koşulsuz (doğal) bir tepki verir.
  • Koşulsuz (doğal) uyarıcı ile koşulsuz (doğal) tepki arasındaki bağ doğal bir bağdır. (öğrenilmemiştir)
  • Nötr (ilişkisiz) bir uyaran koşulsuz uyaranla eşleşerek klasik koşullanma ile öğrenmenin en önemli aşamasını gerçekleştirir.
  • Koşullu uyarıcı ile koşullu tepki arasındaki bağ ise yapay (öğrenilmiş) bir bağdır.

 Klasik koşullanma sürecinde organizma koşullu uyarana tepki vermeyi öğrenir. Organizma pasiftir. Pekiştireç davranıştan önce verilir. Bilişsel herhangi bir süreç oluşmaz. Oldukça basit (otomatik) bir zihinsel çağrışım yaşanır.

 Klasik Koşullanma Sürecindeki Temel Kavramlar

Nötr Uyarıcı: Organizmada herhangi bir tepkiye (istenilen tepkiye) yol açmayan uyarıcıdır.

Koşulsuz (şartsız) Uyarıcı: Organizma için doğal olan tepkiyi otomatik olarak meydana getiren uyarıcıdır.

Koşulsuz (şartsız) Tepki: Koşulsuz uyarıcının organizmada meydana getirdiği doğal ve otomatik tepkidir.

Koşullu (şartlı) Uyarıcı: Başlangıçta nötr uyarıcıyken koşulsuz uyarıcı ile birlikte verilerek, koşulsuz uyarıcının meydana getirdiği etkiyi paylaşması sağlandıktan sonra tek başına verildiğinde organizmada doğal ve otomatik tepkiyi oluşturan uyarıcıya denir.

Koşullu (şartlı) Tepki: Sadece koşullu uyarıcının meydana getirdiği doğal ve otomatik öğrenilmiş tepkidir. Koşulsuz tepki ve koşullu tepki her zaman aynıdır.

Klasik Koşullanma Sürecini Etkileyen Faktörler

  • Koşulsuz uyarıcının kuvveti ve tutarlılığı
  • Nötr uyarıcı – koşulsuz uyarıcı eşleştirmesinin zaman olarak birbirine yakınlığı
  • Eşleştirmenin tekrar (sıklığı) oranı
  • Koşullu uyarıcının koşulsuz uyarıcıyı yordama derecesi

Tags: , ,