Temel Güvene Karşı Güvensizlik (0 – 2 Yaş)

Anne bebeğini sevip, korur, onu beslerse bebek kendini güvende hissedecektir. Bu sayede temel güven duygusu oluşacaktır. Ancak tam tersi bir durum olursa güvensizlik duygusu oluşacaktır.

Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç (2 – 4 Yaş)

Çocuğun konuşmaya ve yürümeye başlaması ile annesine olan bağımlılığı azalacaktır. Tuvalet kontrolüyle beraber bu dönemde çocuk özerkleşmeye ve bağımsız davranışlardan zevk almaya başlar. Çocukların kendilerini kontrol etme olanağı onlara verildiği zaman çocuklarda özerklik duygusu gelişecektir. Anne babanın aşırı kontrolü ise çocuğun kendi kapasitesi hakkında kuşkuya düşmelerine sebep olacaktır.

Önemli: İki dönemde de güven duygusu vardır. İlkinde yaşadıkları çevreye bir diğerinde ise kendilerine güvenirler.

Girişimciliğe Karşı Suçluluk (4 – 6 Yaş)

Cinsiyet bu dönemde keşfedilir ve merak duygusu fazla olur. Çocukların bu dönemde amaçları vardır. (Oedipus’tan kaynaklı karşı cins ebeveyni elde etmek). Cinsel içerikli sorular bu dönemde artar. Çocukların sorulara sabırlı davranılıp çocuğa uygun cevaplar verilmelidir. Katı ve cezalandırıcı olunursa süperego gelişmeye başladığından bu dönemde o katılıktan etkilenip sürekli suçluluk duyguları oluşturup egoyu gerçeklikten çıkartmaya çalışır.

Başarıya Karşı Aşağılık (Yetersizlik) (6-12 Yaş)

Okulla beraber başarı isteği artar. Başarı duygusunu elde ettikçe çocuğun kendine güveni artar. Çalışmaya ve başarılı olup arkadaşlarından ve çevrelerinden takdir görmek ister. Öğretmenler bu dönemde çocukları değerlendirirken sürece bakmalıdırlar sonuca değil. Çabalayanlara destek olmaları çocukların gelişim dönemlerini olumlu geçirmelerine yardımcı olur. Tam tersi durumda aşağılık ve yetersizlik duygusu oluşur.

Önemli: Geri bildirim önemlidir.

Kimliğe Kazanımına Karşı Kimlik Kargaşası (12-18 Yaş)

Ergenlik yıllarında bireyler anne-baba etkisinden kurtulmaya çalışarak ben kimim sorusuna cevap ararlar. Annelerinin etkilerinden kurtulmaya çalışmaları yüzünden bir çatışma içine girerler. Çeşitli kişilerle özdeşim kurmaya çalışırlar. (Onların kimliklerine kendilerine almak için.) Önemli olan bu dönemde bireyin özgürce seçim yapabilmesi. Kendi ilgi ve yetenekleriyle uyumlu bir kimlik duygusu geliştirmesidir.

Önemli: Cinsiyet rolü, toplumsal rol ve meslek tercihi bu dönemi etkileyen 3 önemli faktördür.

Yakınlığa Karşı Yalıtılmışlık veya Uzaklık (18 – 30 Yaş)

Başkaları ile yakın ilişkiler kurması gerekir. İlişki kurup bir aile sahibi olmaya yönelir. Tersi olursa yakın ilişki kuramaz insanlardan uzak durur. Görev ve sorumluluk getirecek ilişkilerden kaçınmayı yeğler. Yalnızlık duygusu kişiliğe hakim olur.

Üretkenliği Karşı Durgunluk (30 – 60 Yaş)

Aile, iş ve sosyal yaşamda üretici olmayan bireyler içine kapanarak durgunluğun hâkimiyeti altına girerler. Başkaları için kişi gerekli olduğu duygusunu yaşamalıdır.

Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk (60 Yaş – Ölüm)

Benlik kişinin kendi kimliğidir. Kendisinin farkında olmasıdır. Kendisine en uygun yaşama sahip olan yani kendilerinin farkında olan bireyler bütünlük duygusuna sahip olurlar. O güne kadar ürettiklerinden mutlu olurlar. Hayatının boşa geçtiğini düşünen birey umutsuz olur.

Tags: , ,