Performans (Edim): Organizmanın gözlenebilen, ölçülen etkinlikleridir.

Skinner’ e göre tepkisel ve edimsel olmak üzere iki tür davranış vardır. Öğrenmelerin çoğu edimsel koşullanma ile gerçekleşir.

Edimsel Davranış: Sonuçları etkilemek için çevreye etki eden, kendiliğinden ve rastlantısal olarak ortaya çıkan davranışlardır. Davranışın ortaya çıkmasına neden olan uyarıcılar belirgin değildir.

Edimsel koşullanma bir davranışın arkasından bir uyarıcının organizmaya verilmesi sonucu yapılan koşullanmadır. Organizmanın gerçekleştirmiş olduğu davranış pekiştirilmezse öğrenme gerçekleşmez.

Edimsel koşullanmanın temeli: Davranış ortaya çıkardığı sonuçtan etkilenir. Bir davranışın sonucunda organizma için olumlu bir durum ortaya çıkıyorsa o davranışın tekrarlanma olasılığı artar. Olumsuz bir durum ortaya getiriyorsa o davranış tekrarlanmaz.

Ayırt Edici Uyarıcı: Birçok uyarıcı arasından organizmayı davranışa götüren uyarıcıdır. Başlangıçta edimsel davranış oluşturmayan süreç sonunda edimsel davranışı oluşturan uyarıcılardır. Örnek: Skinner güvercin deneyinde kafesin içine düğmeler ve yem kutusu yerleştirmiştir. Bir düğme diğerlerinden farklı kırmızı renktedir.  Güvercin kırmızı düğmeyi belirli bir süre gagaladıktan sonra yem kutusuna bir yem düşmektedir. İlk başta düğme ile yem arasında bir bağ kuramayan güvercin birçok kez bu davranışını tekrarladıktan sonra sürekli olarak kırmızı düğmeyi gagalamıştır.

Kırmızı Düğme (Nötr Uyarıcı)     ———>       Tepki Yok

Kırmızı Düğme       ———>           Gagalamak (davranış)         ———>         Yem   (pekiştireç)

Kırmızı Düğme (Ayırt Edici Uyarıcı)         ———>          Gagalamak

Tags: , ,